W 2013 roku, w ramach Programu Ministerialnego – priorytet Sztuki Wizualne – zrealizowano zadanie Inwentaryzacja, archiwizacja i dokumentacja części spuścizny artystycznej Zofii Rydet. W skład opracowanego cyklu weszło kilkaset fotografii, negatywów i diapozytywów oraz dokumenty towarzyszące: korespondencja będąca źródłem wiedzy o powstawaniu cyklu i albumu, a także o wystawach, opinie krytyków, plakaty, foldery wystawowe, zaproszenia, wycinki prasowe, albumy i inne materiały.
Fotografie należące do cyklu zostały wyodrębnione z całości Archiwum, następnie zidentyfikowane i przypisane do podcykli zgodnie z układem albumu Świat wyobraźni Zofii Rydet. Materiały posegregowano, przeliczono oraz opisano pod względem jakościowym (stan odbitki, uszkodzenia, opis odwrocia, ewentualna konieczność konserwacji, opis oprawy). Analogiczny proces objął negatywy i diapozytywy.
Fotografie zostały indywidualnie opakowane, a następnie grupami umieszczone w opisanych teczkach (opisy wykonano na samoprzylepnych etykietach). Oprawione diapozytywy zostały oznaczone, umieszczone w koszulkach i segregatorze; nieoprawione diapozytywy oraz negatywy zabezpieczono w koszulkach, umieszczono w segregatorach i opisano.
Wszystkim obiektom nadano sygnatury zawierające informacje o autorze, cyklu, podcyklu, oznaczeniu konkretnego wizerunku, formacie, rodzaju medium, liczbie odbitek w zbiorze, kolorystyce i innych istotnych parametrach. Sygnatury zostały wprowadzone do arkusza programu Excel, umożliwiającego szybkie pozyskanie szczegółowych informacji o cyklu.
Wykonano również wirtualną dokumentację makiety – autorskiej propozycji albumu Świat wyobraźni Zofii Rydet, a także wirtualną dokumentację autorskiego wyboru fotografii do Diaporamy. Zabezpieczono taśmy magnetofonowe z podkładem dźwiękowym do Diaporamy. Kolejnym etapem była identyfikacja, segregacja i dokumentacja wszelkich materiałów archiwalnych odnoszących się treściowo do opracowywanego cyklu. Dokumenty zostały umieszczone w koszulkach i segregatorach.
Równolegle przygotowano, zaprojektowano i uruchomiono stronę internetową zadania oraz wprowadzono pozyskane w trakcie prac informacje do internetowej bazy fotografii. Na bieżąco prowadzono dokumentację fotograficzną zadania – wykonywano robocze zdjęcia kolejnych elementów cyklu (wizerunków fotografii oraz wybranych dokumentów), co umożliwiało ich łatwiejszą identyfikację nie tylko opisową, lecz także wizualną. Wykonano również dokumentację fotograficzną pieczęci znajdujących się na odwrociach fotografii oraz fotorelację z przebiegu prac archiwizacyjnych, ukazującą zbiór i proces jego opracowania przed, w trakcie i po zakończeniu zadania.
Opracowanie cyklu „Zapis socjologiczny” było kilkuletnim projektem dofinansowanym ze środków MKiDN, realizowanym przez cztery instytucje: Fundację im. Zofii Rydet – odpowiedzialną za opracowanie archiwum fotograficznego i dokumentalnego, Fundację Sztuk Wizualnych – inicjatora projektu oraz partnera odpowiedzialnego za digitalizację i stworzenie portalu internetowego, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie – głównego organizatora wystawy, oraz Czytelnię Sztuki w Gliwicach – instytucję odpowiedzialną za wydanie albumu poświęconego cyklowi.
Pierwszym etapem projektu były prace w archiwum, obejmujące opracowanie dokumentów archiwalnych (korespondencji, prasy, folderów i innych materiałów), inwentaryzację odbitek, inwentaryzację i archiwizację negatywów oraz przygotowanie szczegółowych opisów zbioru, niezbędnych do importu materiałów do archiwum online (m.in. nazwisko autora, cykl, podcykl, data, słowa kluczowe).
Pierwszym efektem tych prac było uruchomienie portalu www.zofiarydet.com, na którym – obok rozbudowanych informacji o artystce i cyklu – udostępniono liczne materiały źródłowe, takie jak korespondencja, fotografie biograficzne oraz materiały audio i wideo. Najważniejszą częścią portalu stała się jednak baza fotografii online, obejmująca kilkanaście tysięcy zeskanowanych i opisanych negatywów.
Galeria została usystematyzowana według klucza pozostawionego przez artystkę. Użytkownicy mogą poruszać się po niej na różne sposoby: wybierając fotografie z określonego regionu, korzystając ze słów kluczowych przypisanych do skanów lub przeglądając podcykle. Oprócz ujęcia kanonicznego – przedstawiającego postacie siedzące sztywno w centrum pomieszczenia i patrzące prosto w obiektyw – wyróżniono także inne grupy wyodrębnione i nazwane przez Zofię Rydet, m.in. kobiety na progach, obecność, mit fotografii, krajobrazy oraz uroczystości.
Zofia Rydet początkowo dość szczegółowo opisywała swoje wizyty, notując także zasłyszane podczas pracy historie. Z czasem jednak, gdy Zapis socjologiczny zaczął się rozrastać, a potrzeba „uratowania odchodzącego świata” stawała się coraz silniejsza, artystka zrezygnowała z prowadzenia szczegółowych notatek. W archiwum pozostały przede wszystkim autorskie opisy umieszczone na koszulkach z negatywami.
Zazwyczaj możliwe jest określenie regionu, w którym wykonano zdjęcia, często także konkretnej miejscowości, jednak opisy osób są bardzo lakoniczne i nie zawsze pozwalają jednoznacznie przyporządkować je do konkretnego wizerunku. Zdarzają się również błędy, wynikające najprawdopodobniej z ogromu materiału negatywowego, którego Zofia Rydet nie zdążyła już w całości wywołać.
Z potrzeby uzupełniania i korygowania archiwum zrodził się pomysł podążania śladami Zofii Rydet, systematycznie realizowany poprzez warsztaty wokół Zapisu socjologicznego pt. „Coś, co zostanie”. Projekt ten stanowi próbę odnalezienia miejsc, a przede wszystkim osób sfotografowanych ponad 30 lat temu.
„Opracowanie cyklu fotograficznego Zofii Rydet Dokumentacje” było zadaniem dofinansowanym ze środków Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych, realizowanym w ramach programu „Wspieranie działań archiwalnych 2016”. Projekt dotyczył inwentaryzacji i archiwizacji najwcześniejszej części spuścizny artystycznej Zofii Rydet – materiału fotograficznego obejmującego ok. 2 tys. odbitek, ok. 20 tys. negatywów oraz dokumenty towarzyszące (m.in. archiwalną prasę i korespondencję) – określanego jako „Dokumentacje z lat 1950–1978”.
Prace polegały na uporządkowaniu i skatalogowaniu autorskich odbitek, szczegółowej inwentaryzacji negatywów oraz zabezpieczeniu zbioru poprzez konserwację zachowawczą, archiwizację i opisowe udokumentowanie. Istotnym elementem zadania było również udostępnienie informacji o zasobie i jego dostępności na stronie internetowej.
„Dokumentacje z lat 1950–1978” to dotychczas nieopracowany zbiór fotograficzny o wysokiej wartości artystycznej i historycznej, stanowiący cenny materiał badawczy dla historii fotografii, kultury i socjologii. Sama artystka wykonała odbitki jedynie z niewielkiego procenta negatywów, jednak powstałe na tej podstawie cykle fotograficzne – takie jak Podwórka, Dachy, wielokrotnie wystawiany i opublikowany w książce Mały człowiek, a także pojedyncze reporterskie ujęcia – uczyniły Zofię Rydet ikoną polskiej fotografii dokumentalnej i były nagradzane na międzynarodowych przeglądach fotograficznych.
Cały zbiór stanowi wyjątkowy i bardzo obiecujący materiał, formalnie i merytorycznie dopełniający późniejsze, dobrze już znane projekty artystki, w szczególności Zapis socjologiczny. Ukazując początki drogi twórczej Zofii Rydet, „Dokumentacje 1950–1978” pozwalają zajrzeć w nieznane dotąd obserwacje i źródła jej fascynacji. Zawarte w zbiorze podcykle fotograficzne prezentują szerokie spektrum obrazów miejskiego życia społeczeństwa polskiego w okresie PRL, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów edukacji, polityki, gospodarki oraz rozrywki. Fotografie te niewątpliwie zasługują na udostępnienie szerokiemu gronu odbiorców.
Realizacja zadania – którego poszczególne etapy częściowo nakładały się na siebie i były prowadzone równolegle – obejmowała identyfikację, segregację oraz ilościowe i jakościowe oznaczenie negatywów i pozytywów według cykli, podcykli, formatu i techniki wykonania, a także identyfikację, segregację i dokumentację wszelkich materiałów archiwalnych powiązanych treściowo z opracowywanym cyklem.
Dodatkowo przeprowadzono konserwację zachowawczą elementów zbioru wymagających interwencji, obejmującą m.in. suche oczyszczanie negatywów i odbitek, relaksację pozytywów oraz podklejanie. Następnie materiały archiwalne umieszczono w odpowiednich opakowaniach i opatrzono stosownymi sygnaturami – oznaczającymi m.in. autora, cykl, tytuł, datę, format i technikę – zgodnie z systemem wypracowanym i stosowanym w Archiwum Zofii Rydet.
